අද කාලේ අපි හැමෝම බලශක්තිය ගැන, එහෙමත් නැත්නම් තෙල් සහ ගෑස් ගැන කතා කරනවා. හැබැයි මේ තෙල් සහ ස්වාභාවික වායු ළිං හාරද්දී, ඒවා නඩත්තු කරද්දී අපි නොහිතන තරම් ලොකු වන්දියක් අපේ පරිසරයට වගේම අපේ සෞඛ්යයටත් ගෙවන්න වෙනවා කියලා ඔයා කවදාහරි හිතලා තියෙනවද?
අද මම කතා කරන්න හදන්නේ මේ කැණීම් හින්දා පරිසරයට, අපේ ඇඟට, සාගරයට
සහ භූගත ජලයට වෙන බරපතල බලපෑම් මෙන්ම ඒවා සුද්ධ කරන්නේ කොහොමද කියන එක ගැනයි.
1.
අපේ පරිසරය වෙනුවෙන් වෙන දූෂණය 💨💧
- වායු දූෂණය: කැණීම් කරන තැන්වලින් සහ තෙල් කාන්දු වීම්වලින් මෙතේන් (Methane) සහ බෙන්සීන් වැනි ඉතාම විෂ වායු පරිසරයට එකතු වෙනවා. මේවා අපි ආශ්වාස කරන හුළඟ විෂ කරන්න ලොකුම හේතුවක්.
- ජල දූෂණය: ළිං හාරද්දී එක එක ජාතියේ සැර රසායනික ද්රව්ය පාවිච්චි කරනවා. මේවායි, එකතු වෙන තෙලුයි භූගත ජලයට විතරක් නෙවෙයි, අසල තියෙන ගංගා, ඇළ දොළ සහ සාගරයට පවා එකතු වෙන්නේ මුළු ජල පද්ධතියම විනාශ කරලා.
- පස දූෂණය: තෙල් සහ අපද්රව්ය පසට එකතු වුණාම ඒ බිම්වල ආයේ කිසිම දෙයක් වගා කරන්න බැරි වෙනවා. ගස් කොළන් පවා මැරී යනවා.
2. අපේ සෞඛ්යයට වෙන
බලපෑම 🏥
- ශ්වසන ආබාධ: මේ කැණීම් බිම් අසල ජීවත් වෙන අයට ඇදුම, දිගටම පවතින කැස්ස සහ පෙනහළු ආශ්රිත නොයෙකුත් ලෙඩ රෝග හැදීමේ ලොකු අවදානමක් තියෙනවා.
- දිගුකාලීන රෝග: විෂ රසායනික ද්රව්ය කාලයක් තිස්සේ ශරීරගත වීම නිසා පිළිකා, ස්නායු පද්ධතියේ ආබාධ වගේම සමේ රෝග පවා ඇති වෙන්න පුළුවන්.
3. අහිමි වෙන ජෛව විවිධත්වය 🐾
- සතුන්ගේ ගෙවල් අහිමි වීම: තෙල් ළිං හදන්න විශාල වශයෙන් වනාන්තර සහ ස්වාභාවික පරිසර පද්ධති එළිපෙහෙළි කරන්න සිද්ධ වෙනවා.
- වන සතුන්ට වෙන බාධා: අධික ශබ්දය, රෑට දාන ලොකු එළි සහ පරිසර දූෂණය නිසා සතුන්ගේ සංක්රමණ රටා වෙනස් වෙනවා, උන්ගේ ප්රජනන ක්රියාවලියටත් ලොකු බාධාවක් වෙනවා.
4. දේශගුණික විපර්යාස සහ ගෝලීය උණුසුම 🌡️
තෙල් සහ වායු ළිංවලින් නිකුත් වෙන මෙතේන් (Methane) වායුව, සාමාන්ය කාබන්
ඩයොක්සයිඩ්වලට වඩා ගොඩක් ප්රබල ලෙස ගෝලීය උණුසුම ඉහළ නංවන්න දායක වෙනවා. ලෝකය රත්
වෙන්න මේකත් ප්රධානම හේතුවක්!
5. අපි නොහිතන භූමිකම්පා සහ 'Fracking' මඟින් භූගත
ජලය විෂ වීම 🚰📉
'හයිඩ්රොලික් ෆ්රැක්චරින්' (Fracking) කියන්නේ පොළොව ගැඹුරේ
තියෙන පාෂාණ අධික පීඩනයක් සහිත ජලය, වැලි සහ රසායනික මිශ්රණයකින් බිඳ දාලා තෙල් හා
ගෑස් ගන්න ක්රමයක්.
මේ නිසා භූගත පීඩනය වෙනස් වෙලා කුඩා භූමිකම්පා ඇති වෙනවා
විතරක් නෙවෙයි, Greenpeace ආයතනය පෙන්වා දෙන විදියට අපේ පානීය ජල ස්ථරත් (Aquifers)
විෂ වෙනවා:
- ළිං බිත්ති බිඳ වැටීම: කැණීම් ළිඳ වටා තියෙන කොන්ක්රීට් ආවරණ (Cement casing) අධික පීඩනය හින්දා ඉරිතැලුණොත්, විෂ රසායනික සහ මෙතේන් වායුව කෙලින්ම අපේ පානීය ජලයට එකතු වෙනවා.
- පාෂාණ ඉරිතැලීම්: විදීමේදී ඇතිවෙන ඉරිතැලීම් දිගේ මේ විෂ රසායනික උඩට ඇවිත් භූගත ජලයට එකතු වෙනවා.
- විෂ සහිත අපද්රව්ය ජලය: Fracking වලින් පස්සේ උඩට එන ජලයේ බෙන්සීන් වැනි පිළිකාකාරක, බැර ලෝහ සහ විකිරණශීලී ද්රව්ය තියෙනවා. මේවා ගබඩා කරලා තියෙන තැන්වලින් කාන්දු වෙලත් පස හරහා ජලයට එකතු වෙනවා.
දන්නවද? ලෝකයේ ඇතැම් ප්රදේශවල මිනිසුන්ගේ පානීය ජල ළිංවලට මෙතේන් වායුව මිශ්ර වීම නිසා, ඒ වතුර ළඟින් ගිනි කූරක් පත්තු කළත් ගිනි ගන්නා තත්ත්වයට පත්වෙලා තියෙනවා!
6. සාගරයට තෙල් හෙලුවොත් ඒවා පිරිසිදු කරන්නේ කොහොමද? 🌊
තෙල් සහ වතුර
එකිනෙක මිශ්ර වෙන්නේ නැති නිසා බොරතෙල් මුහුද මතුපිට පාවෙනවා. NOAA වැනි
ජාත්යන්තර සංවිධාන මේවා සුද්ධ කරන්න ප්රධාන ක්රම 4ක් පාවිච්චි කරනවා:
- නැවැත්වීම සහ එකතු කිරීම (Booms and Skimmers): මුලින්ම 'Booms' කියන පාවෙන බාධක දාලා තෙල් තට්ටුව පැතිරෙන එක නතර කරනවා. ඊටපස්සේ 'Skimmers' කියන මැෂින්වලින් උඩ තියෙන තෙල් උරාගෙන ටැංකිවලට එකතු කරනවා.
- රසායනික ද්රව්ය ඉසීම (Dispersants): තෙල් තට්ටුව කුඩා බිංදු බවට කඩලා වතුර එක්ක ඉක්මනින් මිශ්ර වෙන්න සබන් වගේ රසායනික ද්රව්ය ඉහිනවා. (හැබැයි මේ රසායනිකත් මුහුදු ජීවීන්ට විෂයි!)
- ගිනි තැබීම (In-situ Burning): තෙල් ගොඩක් පැතිරෙන්න කලින් මුහුදු මතුපිටදීම ගිනි තියලා විනාශ කරනවා. හැබැයි මෙයින් ලොකු වායු දූෂණයක් වෙනවා.
- ජෛව පිරිසිදුකරණය (Bioremediation): තෙල් කන ස්වාභාවික ක්ෂුද්ර ජීවීන් (Oil-eating microbes) සහ උන්ගේ වර්ධනය වැඩි කරන පොහොර මුහුදට දාලා, ස්වාභාවිකවම තෙල් දිරාපත් වෙන්න අරිනවා.
0 Comments